عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

40

رساله افيونيه ( فارسى )

ديگر آن است كه در جايى نمناك نهند ، نرم شود مانند موم ، و اين امتحان نزديك است به امتحان آب كه گذشت . شيخ الرّئيس آورده در « 1 » صفات مذكوره در كتاب ديسقوريدوس اينكه ، رزين و حادّ الرايحه و « 2 » سهل الانحلال باشد در آب ، و بعد از گداختن زود منعقد نشود ، و در آفتاب منحل شود ، و چراغ را تيره و مظلم نكند ، هرگاه كه مشتعل سازند . و امّا زردى كه آب را رنگ كند و ناهموار باشد و ضعيف الرّايحه و صافى اللّون باشد ، مغشوش باشد « 3 » و اين قسم آن بود كه به صمغ مغشوش كرده باشند . فايده در كيفيّت خزن و بيان مدّت بقا « 4 » آورده‌اند كه مثل افيون و سقمونيا ، قريب به پنجاه سال مىماند به جهت حكمى كه در مطلق صموغ آورده‌اند ، و در مطلق عصارات « 5 » مدّت طويله مىماند و مىبايد دانست كه در اين مدّت طويله « 6 » بر يك منوال نيست ، بلكه اوايل حال كه رطوبت فجّه « 7 » در آن هست كه حقيقتا تخدير و قوّت تبريد در شأن او است اين فعل اقوى و اتمّ « 8 » خواهد بود و در اواخر در كمال كمى ، و در اواسط وسط . و ما مىيابيم كه تخدير و تبريد و اضعاف و ابطال هضم در تازهء او بيشتر « 9 » است . بعد از چند سال اين حال بسيار كم مىنمايد . ديگر افعال مختصّهء هر دوا ، ناشى از صورت نوعيّهء او مىشود « 10 » پس ما دام كه تركيب او خود « 11 » متفتّت نشده باشد او بر قوّت خود باشد ، و هرگاه كه مانند آرد شود قوّت او نمىماند و

--> ( 1 ) . ل و آ : از ( 2 ) . ل و آ : + هش ( 3 ) . ل و آ : و اين را به ماميثا مغشوش كنند و گاه به شير خس برّى او را غشى كنند و ضعيف الرائحه شود و اگر به صمغ غشى كنند براق و صافى باشد . ( 4 ) . ل و آ : + امّا مدت ( 5 ) . ل و آ : + كه ( 6 ) . ل و آ : + قوت او ( 7 ) . ل و آ : مجد ( 8 ) . ل و آ : اين فعل در اوايل اتم ( 9 ) . ل و آ : بسيار ( 10 ) . ل و آ : و ما دام كه دوا به صورت و حالت طبيعت خود باقى است افعال او چنانچه مىبايد صادر مىشود ( 11 ) . ل و آ : رخو و